Veilig vrijen
Veilig vrijen is elke vorm van vrijen waarbij geen hiv-positief bloed, zaad of vaginaal vocht in het lichaam van de partner komt. Dit zijn de belangrijkste aandachtspunten:
• Gebruik bij vaginaal en anaal seksueel contact (neuken en kontneuken) een condoom.
• Zorg dat tijdens het pijpen geen sperma in je mond komt of dat je niet in iemands mond klaarkomt. Als je hier zeker van wilt zijn, moet je een condoom gebruiken.
• De kans dat iemand door het likken van de clitoris en vagina (beffen) wordt geïnfecteerd, is erg klein. Beffen tijdens de menstruatie is onveiliger. Je kunt rubber lapjes gebruiken: de zogenaamde beflapjes of dental dams.
• Infectie komt niet voor via een intacte huid; een huid zonder wonden of wondjes. Infectie kan dus niet plaatsvinden door lichamelijk contact zoals strelen, zoenen, masseren, masturberen, klaarkomen op de huid enzovoort.

Condoomtips
Zowel bij vaginaal als bij anaal seksueel contact bestaat de kans dat het condoom scheurt of afglijdt. Een condoom garandeert dus nooit honderd procent veiligheid. Bij goed gebruik is dat risico echter zeer klein. Enkele tips:
• condooms
Gebruik alleen goedgekeurde condooms. Let ook op de houdbaarheidsdatum op de verpakking. Na deze datum gaat de kwaliteit van het rubber achteruit, waardoor het poreus wordt en sneller scheurt. Jarenlang werd aangeraden extra sterke condooms te gebruiken bij kontneuken. Uit onderzoek blijkt dat het niet uitmaakt of je een extra sterk condoom gebruikt of een gewoon condoom, als je maar voldoende glijmiddel gebruikt (dit moet wel glijmiddel zijn op water- of siliconenbasis). Meer informatie op homoseks.nl. Er is ook een vrouwencondoom verkrijgbaar bij drogisterijen en apotheken. Dit condoom kun je vooraf inbrengen.
• glijmiddel
Gebruik geen glijmiddelen op oliebasis, zoals babyolie of vaseline. Deze tasten de kwaliteit van het rubber aan, waardoor het condoom poreus wordt en sneller scheurt. Gebruik alleen glijmiddelen op siliconen- of waterbasis, bijvoorbeeld Wett Stuff, Sensilube of KY. Aan sommige glijmiddelen wordt nonoxynol-9 toegevoegd. Dit zou een zaad- en virusdodende werking hebben. In de praktijk is dat niet gebleken. Wel komen er bij regelmatig gebruik verschillende bijwerkingen voor, zoals irritaties aan de darmwand als gevolg van kontneuken.
• gebruik van het condoom
Doe het condoom op de juiste manier om. Lees vooraf de gebruiksaanwijzing en oefen eens met het omdoen van een condoom. Vermijd elk contact tussen de penis en anus of vagina voor het condoom is aangebracht. Trek direct na de zaadlozing de penis terug en hou het condoom vast, zodat het niet afglijdt.

Onveilig vrijen
Vaginaal en anaal seksueel contact zonder condoom zijn onveilig. Bij vaginaal seksueel contact (neuken) zonder condoom kan zowel de man de vrouw infecteren als omgekeerd. Bij anaal seksueel contact (kontneuken) zonder condoom, tussen mannen of tussen man en vrouw, kan hiv makkelijk in de bloedbaan van de partner terechtkomen.
Zowel de vagina als de anus (endeldarm) zijn goed doorbloed en bestaan uit kwetsbaar slijmvlies. Tijdens het neuken kan dit slijmvlies makkelijk beschadigen of geïrriteerd raken. Infectie vindt dan plaats via kleine wondjes in het slijmvlies en het virus dringt op deze manier meteen de bloedbaan binnen. Wanneer iemand een geslachtsziekte heeft of als er wondjes of ontstekingen aan de geslachtsorganen zijn, wordt de kans op hiv-infectie groter.
Een - soms gewenst en soms ongewenst - gevolg van onveilig vrijen kan zwangerschap zijn. Dit wordt wel eens vergeten, doordat alle aandacht uitgaat naar hiv.

Geslachtsziekten
Auteur: Fred Verdult
Bij onveilig én veilig vrijen kun je geslachtsziekten (ofwel soa's: seksueel overdraagbare aandoeningen) oplopen, zoals hepatitis A en B, syfilis, herpes en genitale wratten. Veilig vrijen verkleint wel de kans op deze soa's. Deze soa's worden overgedragen door bijvoorbeeld oraal contact (pijpen of beffen). Als je denkt dat je een soa hebt, ga dan snel naar je huisarts, de GGD of de soa-poli. Hoe langer je wacht, hoe moeilijker de behandeling kan zijn. Bovendien kun je in de tussentijd anderen besmetten. Als je meerdere sekspartners hebt, is het goed om ieder halfjaar een soa-check te laten doen.
Hiv-positieven krijgen diverse soa's makkelijker en ze zijn bovendien vaak moeilijker te behandelen. Als je hiv-positief bent en een soa erbij krijgt, draag je makkelijker hiv over aan anderen.

Viral load en hiv-overdracht
Auteur: Fred Verdult
Als je viral load ondetecteerbaar is, betekent dat dat je weinig hiv in je bloed hebt. Het is waarschijnlijk dat de kans dat iemand via jou hiv oploopt dan kleiner is. Als er weinig hiv in je bloed zit, dan zit er waarschijnlijk ook weinig hiv in je sperma of vaginaal vocht. De mate van de daling van je viral load in je bloed en in je sperma of vaginaal vocht kan echter kleiner of juist groter zijn. Het verschilt per hiv-remmer hoe goed deze in je sperma of vaginaal vocht komt. Onbeschermde seks bij een ondetecteerbare viral load is dus veiliger dan bij een hoge viral load, maar er blijft risico bestaan. Condooms beschermen tegen hiv-overdracht en soa's.

Post Exposure Profylaxis (PEP)
Als je bang bent dat je partner met hiv is geïnfecteerd, bijvoorbeeld omdat het condoom is gescheurd bestaat er Post Exposure Profylaxis (PEP). Dit is een behandeling met hiv-remmers die zo snel mogelijk (liefst binnen twee uur; uiterlijk binnen 72 uur) na een mogelijke aanraking met hiv moet worden gestart.
De werking van PEP is niet aangetoond, maar het is wel heel waarschijnlijk dat PEP de kans verkleint dat iemand hiv-positief wordt. Bij de behandeling met PEP kunnen, net zoals bij het slikken van hiv-remmers door hiv-positieven, bijwerkingen optreden. Deze worden nogal eens als heel zwaar ervaren, omdat er bij PEP amper bedenktijd is. Veel hiv-positieven hebben zich daarentegen een tijd voorbereid op het gaan slikken van hiv-remmers.
PEP is verkrijgbaar via de GGD en buiten kantooruren bij je ziekenhuis. Het is verstandig eerst te bellen om uit te vinden waar je terechtkunt. Of PEP wordt gegeven hangt af van het risico dat is gelopen.De ene arts gaat hier anders mee om dan de andere. Als jij meegaat met je partner, kun je het risico op hiv-infectie duidelijk maken.

Zaadcellen in voorvocht?

Een van de vaste onderwerpen van de gangbare seksuele voorlichting is het waarschuwen tegen ‘terugtrekken’ als methode om bevruchting te voorkomen. Het argument daarbij is dat zich in het voorvocht van de man levende zaadcellen bevinden. Als je echter op zoek naar wetenschappelijk onderzoek waaruit dat zou blijken, vind je weinig tot niets.
Het enige onderzoek dat er wel naar bestaat wijst juist vooral op het tegenovergestelde. Er zijn in voorvocht in ieder geval niet voldoende zaadcellen aanwezig om tot bevruchting te leiden.
We hebben voor de zekerheid nog even rondgevraagd.
Prof. dr. Eric Meuleman, uroloog/seksuoloog aan de VU in Amsterdam en dr. John Heesakkers, uroloog aan het St Raboud ziekenhuis in Nijmegen, geven allebei te kennen dat het verhaal over de zaadcellen in voorvocht als bangmakerij kan worden bijgezet.

Kliertjes van Cowper
Er is ook geen reden om te veronderstellen dat er levende zaadcellen in voorvocht zitten.
Vóór het orgasme blijft de prostaat hermetisch afgesloten. Het voorvocht komt voorbij de prostaat vanuit de kliertjes van Cowper in de pisbuis. Het kan dus ook niets vanuit de prostaat meenemen.
Zaadcellen (die in de bijballen klaar liggen) komen pas bij het ejaculeren, direct na het orgasme van de jongen, met het door de prostaat en de zaadblaasjes geproduceerde zaadvocht in de pisbuis en komt het vervolgens in schokjes naar buiten.
Als iemand binnen korte tijd tweemaal klaarkomt is het wel mogelijk om in voorvocht zaadcellen te vinden. Er blijven na de eerste ejaculatie wel levende zaadcellen achter in de pisbuis. Dus als er kort na een zaadlozing opnieuw voorvocht wordt geproduceerd, vermengt zich dat in de pisbuis met nog aanwezige zaadcellen. De vraag is of deze voldoende in aantal zijn om bevruchting te veroorzaken, maar uit voorzorg wordt men geadviseerd om tussen twee zaadlozingen te plassen, waardoor aanwezige zaadcellen uit de pisbuis geloosd worden.

Terugtrekken is een veel gebruikte methode
Uit de praktijk is de conclusie te trekken dat terugtrekken behoorlijk betrouwbaar is, en dat de betrouwbaarheid die van de pil evenaart als hij gecombineerd wordt met het letten op de vijf of zes 'onveilige dagen' van de maand.
Uit Amerikaans onderzoek uit 1991 kwam naar voren en dat er ongeveer 40 miljoen echtparen gebruikmaakten van terugtrekken als anticonceptiemethode. Ter vergelijking: er waren 65 miljoen pilgebruikers, 30 miljoen pasten periodieke onthouding toe, 8 miljoen kregen een injectie (depot). Ook in Europa was het aantal echtparen dat alleen terugtrekken toepaste relatieve hoog: 22% in Spanje, 36% in Italië, 60% in Bulgarije.

Bezwaren tegen terugtrekken
Bezwaren die tegen terugtrekken worden gemaakt zijn:

• het biedt geen bescherming tegen soa
• het is een ouderwetse methode
• het meisje is erbij in een afhankelijke positie
• het gaat vaak mis

Deze bezwaren zijn deels terecht.

• Terugtrekken biedt inderdaad geen bescherming tegen soa, maar dat doet de pil ook niet.
• Vergeleken bij de pil is terugtrekken inderdaad een ouderwetse methode. Op zich hoeft dat geen tekortkoming te zijn. Terugtrekken is de oudste manier om zwangerschap te voorkomen en wordt al heel lang door miljoenen mensen met succes toegepast.
• Het meisje moet erop kunnen vertrouwen dat de jongen zich op tijd terugtrekt, anders is zij inderdaad te afhankelijk.
• Terugtrekken kan in de praktijk inderdaad misgaan. Als hij erg opgewonden is kan hij klaarkomen voordat hij er erg in heeft. Of zij houdt hem zo omklemd dat hij niet in staat is om zich terug te trekken. Er zijn ook jongens die er gewoon geen zin in hebben of meisjes die het niet ‘romantisch’ vinden.

Voordat men tot geslachtsgemeenschap overgaat, moet er over deze zaken duidelijkheid bestaan. Terugtrekken vereist enige ervaring met het timen van het orgasme, ook dat van haar.
Terugtrekken is dus niet voor iedereen en voor elke situatie geschikt en het is goed dat er andere manieren zijn om bevruchting te voorkomen.

Betrouwbaarheid van terugtrekken
Zoals bij alle anticonceptiemethoden moeten we onderscheid maken tussen de inherente betrouwbaarheid en de gebruikersbetrouwbaarheid. En condoom kan op zich betrouwbaar zijn, maar als men het niet goed plaatst, door ruw vrijen verliest of kapotmaakt, dan wordt het middel minder betrouwbaar. Een middel dat in het gebruik niet acceptabel is zal in het algemeen ook minder veilig genoemd worden. Voor verstrooide vrouwelijke professoren is de pil erg onbetrouwbaar, omdat ze hem steeds vergeten. Zo is de onbetrouwbaarheid van het terugtrekken vooral toe te schrijven aan het niet of niet goed of niet op tijd terugtrekken.

U mag meer voorlichting verwachten op deze pagina

.